Ben jij ook een Marty Supreme?

In het beste van 10 jaar De Docentenacademie sta ik dit keer stil bij hoe je als docent het leren van de hele groep kunt activeren.

Momenteel draait in de bioscoop de Amerikaanse film Marty Supreme. Heb jij hem al gezien? De acteur Timothee Chalamet speelt daarin de eigenzinnige, obsessieve en opportunistische tafeltennisser Marty Mauser die in de jaren 50 er alles aan doet om de beste tafeltennisser ter wereld te worden. Hoewel tafeltennis en lesgeven misschien heel verschillend lijken, zijn er ook veel overeenkomsten. In lessen zie ik dat docenten en studenten regelmatig met elkaar ‘pingpongen’. Herken jij je mogelijk ook in Marty Supreme?

In groepsgesprekken wissel je als docent steeds van gesprekspartner: je spreekt met een student, daarna volgt direct weer een uitwisseling met een andere. Het voelt alsof je voortdurend aan het pingpongen bent met verschillende studenten. Soms ontstaat er een langere rally, maar vaak is het patroon hetzelfde: jij stelt een vraag, een student geeft een antwoord en jij reageert daar weer op. Hierdoor komt een groepsgesprek nauwelijks van de grond.

Wat is het effect van deze pingpong-interactie? Individuele studenten worden rechtstreeks aangesproken en reageren, terwijl de overige studenten niet meedoen, zich minder betrokken voelen en daardoor langzaam afhaken. Het leereffect blijft hierdoor vaak beperkt tot de aangesproken student. Bovendien blijkt dat ook het leerresultaat van die individuele student vaak mager is. Vaak geef je na het gegeven antwoord aan of het juist of onjuist is, of geef je zelf het antwoord als een reactie uitblijft. Helaas stopt het leren als jij het antwoord geeft.

Hoe kun je ervoor zorgen dat het leerproces doorgaat en dat niet alleen één student leert, maar juist de hele groep actief betrokken is, op elkaar reageert en onderling van elkaar leert?

Tip 1 Vraag om reactie uit de groep

Naast vragen die je aan individuele studenten stelt, kun je ook vragen stellen aan de hele groep (‘Ik heb een vraag voor jullie allemaal en ben benieuwd naar jullie antwoord’). Geef daarbij de studenten rustig de tijd om na te denken over hun antwoord. Je kunt ze eerst hun antwoord laten opschrijven en het daarna laten delen met hun buur.

Tijdens het nabespreken van opdrachten is het belangrijk om niet alleen af te gaan op de reactie van één student. Door zoveel mogelijk studenten te laten delen of ze wel of niet succesvol waren, krijg je een beter beeld van de leerresultaten.

Tip 2 Stel doorvragen aan de groep

Vraag door op antwoorden van de studenten. Vaak nemen we snel genoegen met een goed antwoord maar als dit een antwoord is op een wie-wat-wanneer vraag dan blijft de kennis van student beperkt tot onthouden terwijl we graag ook dieper leren willen bevorderen. Vraag daarom door naar achterliggende redenen zodat studenten verder gaan dan alleen reproduceren (‘Super. Je benoemt het principe. Kan jij of iemand anders uitleggen wat het principe inhoudt?’).

Tip 3 Speel antwoorden door aan de groep

Om het ‘pingpongen’ tussen jou en een student te doorbreken, kun je het antwoord van een student doorspelen aan de hele groep in plaats van er zelf direct op te reageren (‘Sven zegt X, ik ben benieuwd wat anderen vinden?’). Je stimuleert hiermee dat de andere studenten actief gaan meedenken. Dit is vooral belangrijk bij onderwerpen of vragen zonder eenduidig oplossingen of antwoorden. Je wilt dan dat er zo veel mogelijk perspectieven of meningen uit de groep naar voren komen.

Kijk dus hoe jij in je in jouw lessen een individuele rally kan vervangen door een ‘round the table’ benadering zodat je het leren van de hele groep activeert.