Het beste van...10 jaar De Docentenacademie

In 2016 zijn wij gestart met de tweewekelijkse rubriek ‘Bij de les’ in het blad Trajectum van de Hogeschool Utrecht. Deze rubriek is vervolgens uitgegroeid tot een maandelijks blog waarin wij didactische tips delen met ongeveer 700 geïnteresseerden. Inmiddels hebben wij meer dan honderd blogs gepubliceerd (zie link).

De blogs behandelen uiteenlopende thema’s en weerspiegelen maatschappelijke ontwikkelingen zoals corona, het groeiende gebruik van mobiele telefoons en laptops en de opkomst van AI. Voor ons tienjarig jubileum heb ik uit deze blogs een aantal onderwerpen en uitspraken gekozen die ik graag opnieuw onder de aandacht breng. Dit keer gaat het om: studenten écht aan het werk en aan het leren zetten.

Herken je één van de volgende situaties? Studenten zijn niet voorbereid waardoor jij jouw les aanpast zodat iedereen toch mee kan doen. Of: je stelt vragen, maar krijgt geen antwoord dus geef jij zelf maar de antwoorden. Of: studenten moeten feedback geven op elkaars presentaties, maar die feedback is zo summier dat jij zelf uitgebreide feedback gaat geven. Heb jij ook vaak het gevoel dat de rollen omgedraaid zijn: jij werkt hard en neemt het werk van studenten over waardoor jij moe uit de les komt en je je afvraagt wat de studenten nu eigenlijk hebben gedaan en geleerd?

Een belangrijk doel van een werkcollege is dat studenten zelf aan de slag gaan met de leerstof door middel van opdrachten en oefeningen. Jouw ontwerp is er dan ook op gericht om de bal bij de studenten te leggen in de vorm van activiteiten die aansluiten op de leerdoelen. Je zet dus de studenten niet willekeurig aan het werk, maar je zorgt voor doelgerichte opdrachten en oefeningen. Maar hoe zorg je ervoor dat de studenten ook écht aan de slag gaan en actief blijven in je werkcollege?

Wees vanaf de start van je colleges duidelijk welke werkhouding je van studenten verwacht. Geef specifiek aan wat je onder een actieve houding verstaat. Aanwezig zijn betekent dat je actief meedoet.

Realiseer je dat studenten soms gewend zijn dat ze niet zoveel hoeven te doen en dat ze ook niet worden aangesproken. Geef aan dat jij dit anders wilt vanuit een positieve houding (‘Ik vind het prettig en belangrijk dat jullie meedoen en reageren’).

En onthoud de volgende twee quotes of tips:

1 Eerst zij en daarna jij

Leg de bal altijd eerst bij de studenten voordat jij zelf een reactie geeft. Vaak kan je in plaats van een reactie van jouw kant eerst een vraag aan de studenten stellen zodat ze zelf gaan nadenken en leren. Denk bijvoorbeeld aan het rondspelen van een antwoord van een student op een vraag van jou in plaats van dat jij aangeeft of het antwoord juist is.  Kortom: geef studenten steeds de eerste beurt en reageer pas daarna zelf.

2 Minder jij en meer zij

In het verlengde van tip 1 geldt dat je kijkt waar en hoe je de studenten zelf actief aan het werk zet.  Leren is immers een actief proces en gebeurt het beste als studenten iets doen met de leerstof: nadenken, onderzoeken, oefenen en samenwerken. Jij stimuleert dit door vragen te stellen, opdrachten te geven en momenten voor interactie en reflectie te creëren. Geef je alleen uitleg, dan ben jij druk bezig maar blijven studenten passief waardoor ze minder onthouden en leren. Kortom: minder jij aan het woord en aan het werk en geef de studenten de ruimte om zelf aan de slag te gaan.